Zagrożeniem dla środowiska jest pozbywanie się płynów do chłodnic, spryskiwaczy, hamulców przez ich niekontrolowane wylewanie do kanalizacji lub najbliższego otoczenia, ponieważ zawarte w nich związki chemiczne powodują skażenie środowiska. Płyny te w Polsce nie są zbierane w sposób zorganizowany, gdyż brakuje odpowiednich aktów prawnych, które mogłyby rozwiązać ten problem i zmusić posiadaczy samochodów, stacji obsługi i stacje diagnostyczne dopuszczające do racjonalnej gospodarki zużytymi płynami.
Omawiany problem charakteryzują następujące dane statystyczne:
- 250 000 litrów płynu hamulcowego zanieczyszcza rocznie środowisko w Polsce,
- 2 500 000 litrów płynu chłodniczego jest wylewana rocznie do najbliższego otoczenia człowieka.
Niezbędna staje się więc organizacja zbiórki i utylizacji tych substancji, zwłaszcza w sytuacji ciągle narastającej liczby pojazdów.
Płyny hamulcowe są zakwalifikowane do substancji szkodliwych, ponieważ w ich skład wchodzą następujące chemikalia:
- rozpuszczalniki (etery glikoli alkilenowych),
- środki smarowe (poliglikole etylenowe i poliglikole propylenowe),
- dodatki uszlachetniające (środki antyutleniające, antykorozyjne, stabilizujące).
Próbując zapobiec dalszej degradacji środowiska, w Instytucie Ciężkiej Syntezy Organicznej opracowano technologię regeneracji i utylizacji zużytych płynów. Technologia ta obejmuje kilka etapów i polega na:
- filtracji mechanicznej zużytego płynu hamulcowego, w wyniku której następuje oddzielenie zanieczyszczeń mechanicznych przy użyciu klasycznych filtrów z wkładami papierowymi,
- destylacji poszczególnych składników płynu, której celem jest wydzielenie eterów alkilowych glikoli alkilenowych i poliglikoli, które mogą być wykorzystywane do wytworzenia nowych płynów hamulcowych.
Samochodowe płyny chłodnicze podobnie jak płyny hamulcowe stanowią zagrożenie dla środowiska naturalnego. Ich skład chemiczny:
- glikole,
- poliglikole etylenowe,
- poliglikole propylenowe,
- dodatki uszlachetniające (środki antyutleniające, antykorozyjne i stabilizujące, woda destylowana).
Instytut Ciężkiej Syntezy Organicznej opracował także technologię regeneracji i utylizacji zużytych płynów chłodniczych. Etapy tej technologii to:
- wstępne oczyszczenie zużytego płynu chłodniczego, prowadzące do separacji oleju, sedymentacji i filtracji mechanicznej,
- destylacja i rektyfikacja płynu polegająca na oddzieleniu wody od glikoli.
Wadą omawianych procesów jest wysoki koszt energetyczny, który wiąże się z wydzielaniem dużej ilości wody zawartej w płynach. Dlatego konieczne są dodatkowe badania nad innymi sposobami wykorzystywania płynów po ich wstępnym oczyszczeniu, na przykład w instalacjach centralnego ogrzewania.
W naszym kraju przerabianiem płynów zajmują się Zakłady Chemiczne w Boryszewie przerabiające płyny własnej produkcji oraz Rafineria Czechowice ? Dziedzice. Są jeszcze dwa zakłady, zajmujące się przerobem płynów hamulcowych: ERG Sochaczew, a także Instytut Ciężkiej Syntezy Organicznej w Kędzierzynie – Koźlu.
Andrzej Głaz
Piotr Głaz
